Waar waren de islamcritici op de salafistenconferentie?
Afgelopen weekend bezocht Farah Karimi een conferentie in Berg en Dal over het salafisme. De conferentie was georganiseerd door het ISIM, het internationaal instituut voor de studie van islam in de moderne wereld, en de Radboud Universiteit Nijmegen.
Het zien van de namen van de uitgenodigde wetenschappers maakte me al bijzonder enthousiast. Uniek aan deze conferentie was dat het eerste keer was dat alle belangrijke onderzoekers op dit terrein bij elkaar verzameld waren. Ze kwamen uit alle uithoeken van de wereld: uit diverse Europese landen, de Verenigde Staten, Afrika, Azië en het Midden- Oosten.
Ik ging naar deze unieke driedaagse ontmoeting in de veronderstelling dat ik, zo niet alle, maar vele van de bekende politici en opiniemakers die het islamdebat in Nederland domineren zou tegenkomen. Immers domineert sinds '9/11' en de moord op Theo van Gogh "de islam" het publieke en politieke debat.
De Nederlandse taal heeft tal van nieuwe woorden erbij gekregen: islamisering, boerka, salafisme enzovoorts. Maar wie schitterden er door afwezigheid tijdens dat debat en de conferentie? Juist de politici, de opiniemakers die vaak niet gehinderd door enige kennis van zaken het debat domineren.
Het islamdebat in Nederland toont veelal een schrijnend gebrek aan kennis over de islam, de verschillende stromingen daarin, over het Midden-Oosten en in het bijzonder de Arabische wereld en de relatie van Europa met de islamitische wereld. Een gebrek aan kennis die verbloemd wordt door hard te schreeuwen of vooral de kritiek te beperken op de toonhoogte van bepaalde islamcritici.
Wat die conferentie zo boeiend maakte, was de diversiteit van de aanwezige wetenschappers en hun opinies, de presentaties van jarenlange onderzoeken en moeizaam vergaarde informatie over een moeilijk toegankelijke beweging. Verschillende stromingen binnen het salafisme, de ontwikkelingen van salafistische diaspora in verschillende Europese landen, de bijzondere rol van de Saoedische staat, maar ook van de niet statelijke religieuze groepen in dat land; de lokale omstandigheden die de kleur van salafistische bewegingen bepalen zoals: de marginale rol van salafisme in Palestina of het gebruik van die ideologie voor het rechtvaardigen van geweld en terreur in soms zeer oude lokale twistpunten in Afrika, het verschrikkelijke dieptepunt van de takfiri beweging in Irak die één ieder ongeacht religie of herkomst waard vindt te doden alleen vanwege samenwerking met de Iraakse regering, en vele, vele andere onderwerpen passeerden de revue.
De presentaties waren geenszins geruststellend. Sterker nog, die presentaties, debatten en mijn gesprekken met de wetenschappers maakten het beeld van het veelkoppig monster scherper. Een onheilige alliantie van religie, politiek en geld brengt deze ideologie niet alleen in de huiskamers van de rijkste steden van de wereld maar ook in de armste buurten van Afrika binnen.
Al die vragen die we dagelijks in het publieke en politieke debat tegenkomen over de salafistische bewegingen zijn terechte vragen: Hoe zit het nou precies met de positie van de vrouw in hun ideologie? Hoe gevaarlijk is hun onverdraagzaamheid ten opzichte van homoseksuelen? Hoe zit het eigenlijk met hun tolerantie naar andersdenkende moslims? Waarom wijst men democratie af, isoleert men zich ten opzichte van de samenleving en welke consequenties heeft dat? Wat is de rol van een land als Saoedi Arabië? Is het de Saoedische staat die alles bepaalt of zijn het de verschillende salafibewegingen met ieder hun eigen politieke en religieuze agenda?
Maar zijn de vraagstellers ook geïnteresseerd in precieze antwoorden? Onrealistische en simplistische schijnantwoorden en -maatregelen zijn immers alleen koren op de molens van de extremisten.
De wetenschappers hebben deze conferentie goed benut om hun kennis en ideeën uit te wisselen. Naast journalisten die van verschillende Europese landen naar Berg en Dal toegestroomd waren, zag ik een andere groep zeer prominent aanwezig: de ambtenaren van diverse overheidsdiensten uit verschillende Europese landen. Ze zogen ieder woord op en alles werd vlijtig opgeschreven.
Het is geruststellend dat in ieder geval overheidsdiensten beseffen dat ze in hun strijd tegen de "vijand" zich goed moeten informeren en hun beleid moeten baseren op de feiten. De politici moeten dan ook niet raar opkijken als de nationale coördinator van terrorismebestrijding hen de les leest in het Nederlandse islamdebat.
Politici en opiniemakers hadden in Berg en Dal in debat kunnen treden met experts op het gebied van de jihad, politieke islam, ontwikkelingen in het Midden-Oosten, radicalisering van moslimjongeren in Europa op grond van deugdelijke informatie en inzichten.
Waarom misten ze de kans zo massaal? Is men wel echt geïnteresseerd in deze materie? Wil men wel echt de problemen aanpakken? Heeft men überhaupt wel belangstelling voor wat er leeft onder moslims? Is het gewoon niet makkelijker om te scoren met mooie one-liners? Zijn we na '9-11' en 'Van Gogh' nog steeds zo verward dat we onszelf wel moeten vastklampen aan overzichtelijke tegenstellingen die vooral bevestigen hoe we de werkelijkheid beleven, maar weinig raakvlak hebben met de complexe harde realiteit van alledag?
Zijn we zo in onszelf gekeerd dat we nauwelijks nog oog hebben voor hoe ontwikkelingen ver weg het leven hier in Nederland beïnvloeden? Politici laten met hun gebrek aan werkelijke interesse niet alleen moslims in de kou staan, maar ook niet-moslims die oprecht bevreesd en bezorgd zijn over de opkomst van bewegingen als het salafisme.
Een ingekorte versie van dit artikel stond in de papieren Volkskrant van 5 oktober 2007. Bovenstaand artikel is op 4 oktober 2007 op www.volkskrantblog.nl verschenen.
news search
7-07-2007 Nederlandse steun mediaprojecten in Iran gaat door
Met Nederlands geld zijn in Iran de afgelopen jaren projecten opgezet ter bevordering van de onafhankelijke journalistiek. Het regime in Teheran reageert geprikkeld. Net als Washington zou Den Haag uit zijn op regime change. Een...
30-06-2007 Het akkoord van Schokland
Vrede en veiligheid zijn belangrijke voorwaarden om de millenniumdoelen te halen. Hoe zorg je daar in de praktijk voor? Moet Nederland meedoen aan vredesmissies in crisisgebieden? Dragen millenniumdoelen andersom ook bij aan...
27-05-2007 NMO: InFocus op 27-5-2007
In de uitzending van 27 mei 2007 van InFocus - het magazine over de achtergronden bij de actualiteit rond de islam en moslims in Nederland - van de Nederlands Moslim Omroep (NMO) is o.a. een bericht over de missie van ex-Tweede...
19-05-2007 Een parlement vol antidemokraten
Door Harm Ede Botje, Vrij Nederland; Afghanistan Special, 19 mei 2007
Oud-kamerlid Farah Karimi (Groenlinks) werkte drie maanden als adviseur voor de Verenigde Naties in het jonge Afghaanse parlement. Zij begon vol goede moed,...
15-05-2007 VN in debat: Terug uit Afghanistan?
Vrij Nederland presenteert i.s.m. de Universiteit Leiden en studievereniging SPIL op 15 mei 2007: 'Terug uit Afghanistan' - Een debat over journalistiek en politiek met o.a. Raymond van den Boogaard, Antoinette de Jong, Joeri...
15-05-2007 "vrij nederland": Afghanistan-debat - blijven of vertrekken?
Op 15 mei 2007 werd in Leiden gedebatteerd over de vraag of Nederland zich moet terugtrekken uit Afghanistan of niet? Harm Ede Botje leidde de avond. Te gast waren o.a. Rob de Wijk (directeur HCSS, hoogleraar Strategische...
15-05-2007 Uitzending De Ochtenden: Over Afghanistan
Voormalig Groenlinks-kamerlid Farah Karimi werkte drie maanden als adviseur van de Verenigde Naties in het Afghaanse parlement. Vrij Nederland-redacteur Harm Ede Botje liep een week met haar mee.
4-01-2007 Europa grote afwezige in de Golf-regio
Europa heeft nagenoeg geen politieke invloed in de landen rond de Perzische Golf, constateert Farah Karimi. Dat is merkwaardig omdat juist Europa er belang bij heeft dat die landen zich in democratische richting ontwikkelen.
1-12-2006 Farah Karimi over de War on Terrorism
Vijf jaar geleden viel Kabul maar na vijf jaar war on terrorism zijn de terroristen nog altijd niet verjaagd. In Afghanistan hebben islamitische fundamentalisten en drugsbaronnen zitting in het parlement. Hoe kan dat? Waarom is...
1-12-2006 De onmogelijke missie van onze jongens in Uruzgan
De uitzending van Nederlandse militairen naar Uruzgan heeft heel wat voeten in de politieke aarde gehad. Uiteindelijk zijn ze uitgestuurd met een mandaat dat het midden houdt tussen naiviteit en zelfoverschatting. Enkele...
23-11-2006 Slagveld Afghanistan - recensie van Addie Schulte
Farah Karimi, die onlangs haar carrière als politica voor GroenLinks beëindigde, bracht in 2000 voor het eerst een bezoek aan Afghanistan, De taliban waren nog aan de macht. Afghanistan was destijds een vrouwengevangenis. De...
10-09-2006 Society has its own Priorities
During the last four years, the political picture of Holland has undergone instructive changes.
During 2002, just a week before the Parliamentary elections, an extremist right-wing personality Pim Fortuyn who had a good chance...
23-07-2006 NIO: Libanon-Demonstratie in Amsterdam
In Amsterdam hebben afgelopen zaterdag enkele duizenden mensen gedemonstreerd tegen het optreden van Israël in Libanon. De demonstranten verzamelden op het beursplein en wandelden in een lange optocht naar het museumplein. Daar...
19-07-2006 NIO interview: kwestie Libanon
Tweede Kamerlid Farah Karimi van GroenLinks vindt dat Nederland, dat zich jarenlang heeft opgesteld als vriend van Israël, het recht en de plicht heeft om dit land aan te spreken op de rol die het speelt in het conflict met...
16-05-2006 Het Buitenland: Afghanistan: de sombere situatie in Uruzgan.
Farah Karimi, Tweede Kamerlid voor Groen Links keerde vorige week terug uit Afghanistan en schetst een uiterst somber beeld over de situatie in Uruzgan.
27-04-2006 Only US and Iran
In the spirit of Easter, last week brought the opportunity for European peace-activists to hold anti-war demonstration, like they do every year.
This year?s peace demonstrations took place in different countries in Europe in...
19-03-2006 We Must Act Today
The government of Iran faces hard days ahead in its relations with the world community. With its rejection of the Russian enrichment proposal, Iran?s rulers are now completely isolated diplomatically. Because from now on, Russia...
28-02-2006 Trips That Have Lost Their Purpose
The visit that Iran?s Foreign Minister Manoutchehr Mottaki paid to the European Parliament last week was widely covered in the Western press.
In the first place, his mere presence in the European Parliament which came soon after...
7-02-2006 The Enemy of My Enemy
The behavior of Iran?s government during the recent months in connection with its nuclear policy has moved European governments to the point of complete distrust of the Islamic Republic of Iran. This change even led Europeans to...
25-01-2006 Het Buitenland: Parlementsverkiezingen in Palestijns gebied
Het buitenlandforum praat over de parlementsverkiezingen in Palestijns gebied.
Nederlandse steun mediaprojecten in Iran gaat door
Met Nederlands geld zijn in Iran de afgelopen jaren projecten opgezet ter bevordering van de onafhankelijke journalistiek. Het regime in Teheran reageert geprikkeld. Net als Washington zou Den Haag uit zijn op regime change. Een...
Het akkoord van Schokland
Vrede en veiligheid zijn belangrijke voorwaarden om de millenniumdoelen te halen. Hoe zorg je daar in de praktijk voor? Moet Nederland meedoen aan vredesmissies in crisisgebieden? Dragen millenniumdoelen andersom ook bij aan...
NMO: InFocus op 27-5-2007
In de uitzending van 27 mei 2007 van InFocus - het magazine over de achtergronden bij de actualiteit rond de islam en moslims in Nederland - van de Nederlands Moslim Omroep (NMO) is o.a. een bericht over de missie van ex-Tweede...
Een parlement vol antidemokraten
Door Harm Ede Botje, Vrij Nederland; Afghanistan Special, 19 mei 2007
Oud-kamerlid Farah Karimi (Groenlinks) werkte drie maanden als adviseur voor de Verenigde Naties in het jonge Afghaanse parlement. Zij begon vol goede moed,...
VN in debat: Terug uit Afghanistan?
Vrij Nederland presenteert i.s.m. de Universiteit Leiden en studievereniging SPIL op 15 mei 2007: 'Terug uit Afghanistan' - Een debat over journalistiek en politiek met o.a. Raymond van den Boogaard, Antoinette de Jong, Joeri...
"vrij nederland": Afghanistan-debat - blijven of vertrekken?
Op 15 mei 2007 werd in Leiden gedebatteerd over de vraag of Nederland zich moet terugtrekken uit Afghanistan of niet? Harm Ede Botje leidde de avond. Te gast waren o.a. Rob de Wijk (directeur HCSS, hoogleraar Strategische...
Uitzending De Ochtenden: Over Afghanistan
Voormalig Groenlinks-kamerlid Farah Karimi werkte drie maanden als adviseur van de Verenigde Naties in het Afghaanse parlement. Vrij Nederland-redacteur Harm Ede Botje liep een week met haar mee.
Europa grote afwezige in de Golf-regio
Europa heeft nagenoeg geen politieke invloed in de landen rond de Perzische Golf, constateert Farah Karimi. Dat is merkwaardig omdat juist Europa er belang bij heeft dat die landen zich in democratische richting ontwikkelen.
Farah Karimi over de War on Terrorism
Vijf jaar geleden viel Kabul maar na vijf jaar war on terrorism zijn de terroristen nog altijd niet verjaagd. In Afghanistan hebben islamitische fundamentalisten en drugsbaronnen zitting in het parlement. Hoe kan dat? Waarom is...
De onmogelijke missie van onze jongens in Uruzgan
De uitzending van Nederlandse militairen naar Uruzgan heeft heel wat voeten in de politieke aarde gehad. Uiteindelijk zijn ze uitgestuurd met een mandaat dat het midden houdt tussen naiviteit en zelfoverschatting. Enkele...
Slagveld Afghanistan - recensie van Addie Schulte
Farah Karimi, die onlangs haar carrière als politica voor GroenLinks beëindigde, bracht in 2000 voor het eerst een bezoek aan Afghanistan, De taliban waren nog aan de macht. Afghanistan was destijds een vrouwengevangenis. De...
Society has its own Priorities
During the last four years, the political picture of Holland has undergone instructive changes.
During 2002, just a week before the Parliamentary elections, an extremist right-wing personality Pim Fortuyn who had a good chance...
NIO: Libanon-Demonstratie in Amsterdam
In Amsterdam hebben afgelopen zaterdag enkele duizenden mensen gedemonstreerd tegen het optreden van Israël in Libanon. De demonstranten verzamelden op het beursplein en wandelden in een lange optocht naar het museumplein. Daar...
NIO interview: kwestie Libanon
Tweede Kamerlid Farah Karimi van GroenLinks vindt dat Nederland, dat zich jarenlang heeft opgesteld als vriend van Israël, het recht en de plicht heeft om dit land aan te spreken op de rol die het speelt in het conflict met...
Het Buitenland: Afghanistan: de sombere situatie in Uruzgan.
Farah Karimi, Tweede Kamerlid voor Groen Links keerde vorige week terug uit Afghanistan en schetst een uiterst somber beeld over de situatie in Uruzgan.
Only US and Iran
In the spirit of Easter, last week brought the opportunity for European peace-activists to hold anti-war demonstration, like they do every year.
This year?s peace demonstrations took place in different countries in Europe in...
We Must Act Today
The government of Iran faces hard days ahead in its relations with the world community. With its rejection of the Russian enrichment proposal, Iran?s rulers are now completely isolated diplomatically. Because from now on, Russia...
Trips That Have Lost Their Purpose
The visit that Iran?s Foreign Minister Manoutchehr Mottaki paid to the European Parliament last week was widely covered in the Western press.
In the first place, his mere presence in the European Parliament which came soon after...
The Enemy of My Enemy
The behavior of Iran?s government during the recent months in connection with its nuclear policy has moved European governments to the point of complete distrust of the Islamic Republic of Iran. This change even led Europeans to...
Het Buitenland: Parlementsverkiezingen in Palestijns gebied
Het buitenlandforum praat over de parlementsverkiezingen in Palestijns gebied.