Intimidatie van Karimi was waarschuwing
Rubriek: Europa/wereld Donderdag, 12-05-2005
De bedreiging van kamerlid Farah Karimi in Iran illustreert het politieke klimaat daar. President Khatami blijft nog een maand aan, en z'n stoelpoten zijn doelwit. ,,Nee, het is te gevaarlijk om je vragen te beantwoorden'', laat een Iraanse uitgever weten op een verzoek per e-mail te reageren op een onderwerp waarover ze een jaar eerder nog vrijuit heeft gesproken in haar kantoor in Teheran.
Intellectuelen zijn voorzichtig geworden in Iran. De vrijheidsgolf die het land overspoelde na de verkiezing van de hervormingsgezinde president Khatami in 1997 is abrupt gestopt. De conservatieve geestelijkheid is er zeker van dat ze bij de presidentsverkiezingen van volgende maand de macht zal heroveren. In het parlement heeft ze het al een jaar weer voor het zeggen.
Het geleidelijk terugdraaien van Khatami's hervormingen -kranten die verboden werden, journalisten die in de cel belandden- lijkt sinds vorig jaar in een stroomversnelling terechtgekomen te zijn. Bloggers, die op het internet een alternatief hadden gevonden om kritische journalistiek te bedrijven, worden opgepakt. Om dissidente ballingen tot zwijgen te brengen worden hun ouders onder druk gezet of belanden achter de tralies. Mensenrechtenactivisten en hun advocaten worden gevangen gezet.
Datzelfde harde gezicht toont Iran naar buiten toe met zijn dreigementen de productie van verrijkt uranium te hervatten. In het simpele wereldbeeld van conservatieve geestelijken is de wereld tegen Iran, en hebben de Iraniërs sinds de revolutie bewezen dat ze de wereld helemaal niet nodig hebben. Dat botst steeds sterker met president Khatami's beleid om vanuit economische belangen de banden met het Westen aan te halen. De president zal zeker niet gecharmeerd zijn geweest van de bedreiging maandag op het vliegveld van Teheran van het Iraans-Nederlandse kamerlid Farah Karimi . Overigens bood de Iraanse ambassadeur in Nederland daar gisteren zijn excuses voor aan en zei dat het incident wordt onderzocht. Karimi twijfelt aan de oprechtheid van de excuses.
Dat Karimi werd lastiggevallen toont ook aan dat haar initiatief voor een satellietstation van Iraanse ballingen kwaad bloed heeft gezet. Het station wordt opgezet door journalisten die waren weggezuiverd vanwege hun hervormingsgezinde sympathieën, en daarna vanuit Europa enige tijd met de internetkrant Roez (Dag) hebben geprobeerd in Iran het vrije woord te brengen. De tv-zender, die eind dit jaar met Nederlands geld vanuit Amsterdam of Den Haag van start moet gaan, wil onafhankelijk Iraans nieuws brengen, met behulp van journalisten in Iran. Overigens is de zender ook onder ballingen omstreden, want welke kleur zal hij krijgen? Onafhankelijke journalistiek bestaat niet in Iran, media hebben altijd een (politieke) kleur.
Door Karimi lastig te vallen, gaven de autoriteiten vooral een waarschuwing af aan Iraniërs zich niet met haar in te laten. Ook het (vermoedelijk) kopiëren van haar adresboek en aantekeningen heeft die functie, want er zal de autoriteiten weinig ontgaan zijn van het bezoek. Het is al jaren gebruik dat Iraniërs die bij zo'n bezoek betrokken zijn, daarover de geheime dienst moeten briefen. En eenieder die toestemde in een gesprek met Karimi, heeft zich gerealiseerd dat dit niet zonder gevaar was. Ervaren Iran-gangers weten dat zij dat gevaar moeten beperken -door gevoelige informatie uit handen van de autoriteiten te houden.
(c) Trouw 2005 alle rechten voorbehouden